Moeten we vrezen voor een recessie?

De kredietcrisis blijkt ernstiger dan gedacht. Dat laten de problemen bij de twee grootste hypotheekbanken van de VS zien. Er wordt nu door economen serieus rekening gehouden met een aankomende recessie in Nederland.

De namen van hypotheekbanken Fannie Mae en Freddie Mac stonden op Wall Street jarenlang voor zekerheid en vertrouwen. Nadat bekend werd dat ze over onvoldoende vermogen beschikken om hun miljoenenverliezen te dekken, kelderden de koersen van beide bedrijven vorige week. Investeerders wisten niet hoe snel ze hun aandelen moesten kwijtraken. De crisis bij de hypotheekgiganten leidt ertoe dat investeerders bang zijn dat de Amerikaanse economie nog verder zal instorten.

Vertrouwen
Zowel Fannie Mae als Freddie Mac spelen een belangrijke rol in de Amerikaanse huizenmarkt. Zij lenen niet direct aan huizenbezitters, maar kopen hypotheken van leningverstrekkers en verkopen die vervolgens aan investeerders. Alle hypotheekverstrekkers in Amerika vertrouwen op 'Freddie en Fannie', ongeveer de helft van alle leningen in de VS draagt hun stempel.

Om die reden verwachten analisten dat de val van de twee hypotheekgiganten een enorm effect zal hebben op de Amerikaanse financiële markten. Bovendien verwachten zij dat het krijgen van een hypotheek steeds lastiger zal worden en dat premies zullen gaan stijgen. Bovendien laten de problemen zien dat de hypotheekcrisis in de VS groter is dan gedacht.

Europa en Nederland
De crisis slaat over naar Europa en daarmee ook naar Nederland. Roel Beetsma, hoogleraar economie aan de Universiteit van Amsterdam, denkt dat het omvallen van deze instellingen effect heeft op de wereldeconomie. "Of we in een recessie komen kun je niet voorspellen, maar de kans wordt wel steeds groter. Ik denk dat de crisis tot ver in 2009 aanhoudt in de VS. Wij hobbelen achter de VS aan. In Engeland, Spanje en Denemarken, economieën die erg afhankelijk waren van de huizenmarkt, gaat het slecht. In andere Europese landen vertraagt de groei of is sprake van stagnatie. In Nederland gaat het nog goed, maar we zullen de effecten merken."

Recessie
Wat is een recessie nu precies en wat zijn de gevolgen ervan? In feite betekent een recessie het tegenovergestelde van economische groei. In de praktijk wordt meestal van een recessie gesproken wanneer het nationaal product gedurende twee opeenvolgende kwartalen krimpt. Vaak vinden er als gevolg van een recessie bij bedrijven meer reorganisaties, faillissementen en ontslagen plaats en neemt de werkloosheid en het begrotingstekort toe.

Toch merkt de gewone burger weinig van een recessie. Sterker nog, voor wie een huis wil kopen of laten inrichten, regelmatig in de file staat of vaak mensen moet aannemen is een recessie zelfs gunstig. Verder dient een recessie door haar reinigende werking ook nog eens het algemeen belang. Zo beschouwde de befaamde Oostenrijkse econoom Joseph Schumpeter een recessie als een proces van 'creative destruction', waarbij het kaf van het koren wordt gescheiden.

Benzineprijs
Zal een eventuele recessie er ook voor zorgen dat de hoge benzineprijs gaat dalen? Normaal gesproken daalt de inflatie als gevolg van een recessie. De vraag naar grondstoffen en olie neemt af, dus dalen de prijzen. Toch vreest Beetsma dat dit niet zal gebeuren: "Alleen al in China komen er elk kwartaal 640.000 vrachtwagens bij. De wereldwijde vraag naar olie blijft dus stijgen, ook als die bij ons afneemt. Dus ik zie de benzineprijs niet lager worden."