Met een bestaan van dertig jaar, dat onlangs gevierd werd in het Utrechtse Geldmuseum, heeft het Nibud de sterk ontwikkelde financiële tand des tijds nauwlettend gevolgd. Aanleiding dus voor een onderzoek dat een recente weergave van de geldzaken van Nederlandse huishoudens geeft. Algemene conclusie: het evenwicht is zoek, omdat de financiële wereld veel complexer is geworden. Illustrerend gegeven: tachtig procent van de Nederlanders met een lening heeft tegelijk spaargeld. Het Nibud pleit daarom voor extra aandacht om bewustzijn te bevorderen.
Rood staan, doorlopend krediet, spaargeld, rentes, hypotheken, belastingaftrekposten, betaalrekeningen met of zonder extra passen, beleggen: het rijtje van financiële mogelijkheden kan nog veel uitgebreider. Veel mensen zien door de bomen dan ook het bos niet meer. Dat blijkt uit het Nibud-onderzoek ‘Geldzaken in de praktijk 2009’. Het bijhouden van de administratie is een lastig aspect voor de meeste huishoudens. Ruim dertig procent van de respondenten geeft aan slordig te zijn in het bijwerken van de administratie.
Structureel bijhouden
Een kwart van de huishoudens houdt ook nooit bij wat er uitgegeven wordt, bijvoorbeeld in het bekende huishoudboekje. Ruim veertig procent zegt dit wel te doen, maar slechts door het regelmatig controleren van afschriften. Een kasboekje of computerprogramma om uitgaven structureel bij te houden, wordt door een derde van de deelnemers genoemd als checkmiddel. Slechts een op de vijf Nederlanders maakt langetermijnplannen op financieel gebied.
Dat de balans moeilijk te vinden is voor veel huishoudens, laat zich niet moeilijk raden. Dat correspondeert ook met het percentage van 37 procent dat aangeeft moeilijk rond te kunnen komen. Het verband tussen die mensen en diegenen die weinig controle uitvoeren, is in het onderzoek ook specifiek aangeduid. Opmerkelijk detail: respondenten die wel goed omgaan met geld, zeggen gelukkiger te zijn met verschillende aspecten in hun leven. Dus niet alleen het hebben van genoeg inkomen is belangrijk in dat opzicht.
Schuld en last
Dat een vijfde van de Nederlanders volgens het Nibud-onderzoek niet genoeg reserves achter de hand heeft om financiële tegenvallers op te vangen, is al bekend gemaakt. Zeker in deze tijden van economische malaise is dat een risicovol gegeven. Sparen is blijkbaar geen populair verschijnsel meer. Daartegenover staat dat relatief veel mensen een of andere vorm van schuld hebben, zoals rood staan (bijna vijftig procent, een kwart zelfs maandelijks) of een lening (meer dan een derde, hypotheek niet meegerekend, waarvan zestien procent boven de tienduizend euro). Ruim dertig procent van de leners ervaart dit als een last.
Gebrek aan inzicht en financiële buffers, toegenomen impulsiviteit, leningen en waardering voor luxe en status zijn allemaal redenen voor de ondoorzichtige situatie waarin steeds meer Nederlanders verkeren. De noodzakelijke balans in het huishoudboekje laat daarom vaak te wensen over en dat probleem neemt toe. Het Nibud pleit daarom voor doorlopende aandacht hiervoor, door samen met andere partijen in het veld huishoudens bewust te maken van het belang van grip op hun financiële situatie.