Pensioenfondsen in zwaar weer

Pensioenfondsen zijn hard geraakt door de kredietcrisis. Doordat beleggingen van pensioenfondsen het vorig jaar slecht deden, is hun vermogen drastisch gekrompen. Dit heeft ertoe geleid dat veel fondsen voor komend jaar niet kunnen indexeren en dat pensioenen niet meegroeien met de inflatie.

De huidige situatie wordt nu al de grootste pensioencrisis aller tijden genoemd. Een pensioenfonds moet op of boven de wettelijke dekkingsgraad van 105 procent blijven. Er is dan voldoende vermogen om de verplichtingen na te komen. De financiële malaise heeft er echter toe geleid dat de dekkingsgraad van veel pensioenfondsen tot ver onder de 100 procent is gezakt. De dekkingsgraad van pensioenfonds ABP bijvoorbeeld, is gedaald naar 90 procent. Die van PFZW naar 92 procent. Er is dus sprake van onderdekking. Bij een dekkingsgraad beneden de 105 procent moet er een herstelplan komen in samenspraak met De Nederlandsche Bank (DNB). Hierin wordt een termijn gesteld waarop de onderdekking moet zijn weggewerkt.

Reserves
Er zijn drie manieren waarop pensioenfondsen hun reserves weer op peil kunnen brengen: afzien van inflatiecorrectie voor pensioenuitkering, het verhogen van premies en het verlagen van pensioenuitkeringen. Van de eerste maatregel hebben de pensioenfondsen al gebruik gemaakt. Veel gepensioneerden lopen daardoor nu al geld mis. Ook heeft een aantal fondsen voor 2009 premieverhogingen doorgevoerd. Zullen de aandelenkoersen de komende drie jaar nog verder dalen, dan kan een verlaging van pensioenuitkeringen zelfs noodzakelijk worden.

Herstelplan
DNB wil dat de getroffen fondsen een herstelplan indienen waarin zij aangeven hoe zij binnen drie jaar weer boven de 105 procent zullen komen. Veel bestuurders zeggen een langere tijd nodig te hebben dan deze periode. De Vereniging Bedrijfstakpensioenfondsen (VB) pleit daarom voor uitstel. De vereniging vreest dat pensioenfondsen anders drastische maatregelen zullen nemen die pensioendeelnemers hard raken in de portemonnee. Of pensioenfondsen meer tijd kunnen krijgen, hangt af van minister van Sociale Zaken Piet Hein Donner. Hij waarschuwde vorige week al dat het voor pensioenfondsen gevaarlijk is om pijnlijke maatregelen te moeten nemen nu het economisch slecht gaat. Half februari hoopt Sociale Zaken een eerste beeld te hebben van de plannen van de pensioenfondsen.

Pensioenfondsen ontvangen maandelijks geld door op het salaris van werkenden een bedrag in te houden. Dat bedrag wordt belegd volgens een vooraf gekozen methode. Gemiddeld genomen beleggen pensioenfondsen 40 procent van het vermogen in aandelen (zakelijke waarden) en ongeveer 60 procent in obligaties (vastrentende waarden). Sommige fondsen wijken hier licht van af en storten een deel van hun vermogen op een spaarrekening. Over het algemeen geldt: hoe meer werkenden er bij een fonds zijn aangesloten, hoe meer risico het kan nemen. Zijn veel deelnemers juist direct afhankelijk van de pensioenuitkering, zoals bij het Philips pensioenfonds, dan is het risicoprofiel van de beleggingen lager.