Niet alleen mensen die hebben belegd in aandelen worden geraakt door de dalende koersen op de beurzen. Pensioenfondsen hebben namens hun deelnemers vele miljarden in aandelen belegd. Wat is het effect van de beurscrisis op de portemonnee van de vele Nederlanders die pensioen ontvangen of opbouwen?

Hoewel pensioenfondsen hun vermogen grotendeels verspreiden over verschillende beleggingen als vastgoed, obligaties en grondstoffen, wordt er traditioneel ook veel geld gestoken in aandelen. Wanneer beleggingen niet genoeg renderen, worden er door de pensioenfondsen maatregelen getroffen. Een voorbeeld hiervan is niet of slechts gedeeltelijk indexeren. Dit heeft tot gevolg dat de uitkering aan pensioengerechtigden niet wordt gecompenseerd voor inflatie, waardoor zij maandelijks minder overhouden. Voor mensen die werken is het gevolg van de maatregel dat ze minder pensioen opbouwen.

Premieverhoging
Een andere maatregel die pensioenfondsen kunnen nemen om de zware koersdalingen op te vangen is het verhogen van de premies. Dit heeft directe gevolgen voor mensen die werken en maandelijks pensioenpremie moeten betalen. Een ingreep als deze komt niet vaak voor, maar gebeurde nog begin deze eeuw toen de Nederlandse economie door een diep dal ging. Pas later dit jaar zal duidelijk worden of pensioenfondsen daadwerkelijk maatregelen moeten nemen. Grote fondsen als ABP en Zorg en Welzijn willen nog niet zeggen hoe de zaken er wat dat betreft voor staan. Een kleiner fonds, het Spoorwegpensioenfonds, ziet volledige indexatie momenteel als een mogelijkheid maar neemt hierover pas later dit jaar een besluit.

Indexeren
Volgens de Vereniging van Bedrijfstakpensioenfondsen wordt er rekening mee gehouden dat veel pensioenfondsen niet gaan indexeren. Directeur Gerard Riemen kan geen absolute getallen noemen, “maar veel van de fondsen zullen slechts voor de helft indexeren of dit geheel achterwege laten.” Hij verwacht geen verhogingen van pensioenpremies. Riemen vindt dat er zeer zeker sprake is van een zorgelijke situatie, al zijn pensioenuitkeringen voor de komende decennia gegarandeerd. “Grote groepen pensioengerechtigden en werknemers worden hierdoor geraakt. Dat is jammer. We proberen dat later weer te repareren, zoals dat bij veel fondsen ook is gebeurd. Maar we kunnen nu geen zekerheid geven over het moment waarop het zover is. Daarvoor moeten eerst de reserves weer op peil zijn.”

Minister-president Balkenende zei vorige maand al dat het Centraal Planbureau in zijn koopkrachtcijfers al rekening houdt met een niet volledige indexatie. Hij wees er wel op dat pensioenfondsen dat in latere jaren vaak weer goed maken.